Zdobywanie żywności

Łowiectwo

Związek Radziecki, Mi 5922
(18.01.1989)

Szwecja, Mi 679
(5.06.1970)

Renifery (Rangifer tarandus), ssaki z rodziny jeleniowatych, przystosowane do życia w warunkach arktycznych. Ich ciało osiąga długość do 200 cm, wysokość w kłębie do 140 cm (choć z reguły wynosi ok. 1 m), a ciężar do 300 kg. U obu płci występuje pokaźnych rozmiarów poroże. Zwierzęta te stały się podstawowym źródłem pożywienia mięsnego dla ludzi zamieszkujących strefę tundry i tajgi, którzy rozpoczęli kolonizację Niżu Europejskiego wraz z wycofującym się na północ lądolodem. W Europie renifer występował od zlodowacenia Mindel i był bardzo liczny podczas zlodowacenia Würm. Był ulubioną zwierzyną łowną myśliwych górnego paleolitu. Z tego powodu okres ten bywa nazywany „wiekiem rena”.

Polska, Mi 2253 = Fi 2106 (21.05.1973)	Polska, Mi 1641 = Fi 1492 (30.11.1965)
Jeleń europejski (Cervus elaphus), to jedno z najszlachetniejszych i od wieków najbardziej cenionych zwierząt łownych. Przeciętne wymiary ciała jelenia to do 270 cm długości, wysokość w kłębie do 150 cm oraz ciężar do 350 kg. Poza doskonałym mięsem jeleń dostarczał poroża, znakomitego materiału do wytwarzania najróżniejszych przedmiotów codziennego użytku, w tym także największych narzędzi: toporów i motyk.
Węgry, Mi 2259 (4.07.1966)	Czechosłowacja, Mi 2018 (17.08.1971)
Węgry, Mi 2088 (30.12.1964)	Rumunia, Mi 2464 (10.12.1965)

Tzw. Republika Naddniestrzańska, 29–30 A i B
(5.03.1996)

Krzemienny groty włóczni i kościany grocik strzały oraz scena polowania na jelenie w okresie paleolitu.

Polska, Mi 2748 = Fi 2605 (30.06.1981)	Polska, Mi 2251 = Fi 2104 (21.05.1973)	Węgry, Mi 2258 (4.07.1966)
Sarna (Capreolus capreolus), to także typowe dla ciepłolubnych lasów liściastych zwierzę łowne. Długość ciała sarny osiąga 150 cm, wysokość w kłębie ok. 100 cm, a ciężar dochodzi do 40 kg. Samce mają poroże o długości do 30 cm.

Mięso dzika (Sus scrofa) zawsze było cenione i poszukiwane, a jego „kły” służyły często do wyrobu ozdób (np. liczne kolie złożone z paciorków wykonanych z przewierconych zębów dzika). Stąd różne szczątki dzika, głównie pokonsumpcyjne, można znaleźć na prawie wszystkich stanowiskach paleolitu i neolitu. Typowe rozmiary ciała tego zwierzęcia wynoszą: długość do 250 cm, wysokość w kłębie do 100 cm, ciężar do 350 kg.

Polska, Mi 1640 = Fi 1491
(30.11.1965)

Polska, Mi 2254 = Fi 2107
(21.05.1973)

Polska, Mi 2746 = Fi 2603
(30.06.1981)

Czechosłowacja, Mi 2019
(17.08.1971)

Polska, Mi 1643 = Fi 1494 (30.11.1965)	Polska, Mi 2249 = Fi 2102 (21.05.1973)	Polska, Mi 2747 = Fi 2602 (30.06.1981)
Łoś (Alces alces), to jedno z największych zwierząt łownych typowych dla strefy leśnej Europy. Osiąga on znaczne rozmiary ciała: długość do 300 cm, wysokość w kłębie do 250 cm, ciężar: do 900 kg. Samce szczycą się bardzo charakterystycznym porożem przypominającym dwie wielkie łopaty. Łoś był szczególnie ceniony w Europie północnej, na terenie Skandynawii i dzisiejszych krajów bałtyckich. Właśnie dla tej strefy typowe są liczne ryty naskalne wyobrażające łosia, a także wizerunki tego ssaka w sztuce figuralnej (wykonywane w drewnie, porożu, krzemieniu lub bursztynie), znane również z młodszej epoki kamienia i epoki brązu.

Polska, Mi 2588 = Fi 2441 (10.11.1978), Mi 3706 = Fi 3558
i Mi 3712 w bl. 132 = Fi 3564 w bl. 118 (28.04.1998)

Foka szara (Halichoerus grypus) — jedno z ulubionych zwierząt łownych wielu grup ludzkich zamieszkujących południowe i zachodnie wybrzeże Bałtyku, takich jak np. neolityczne kultury Eretebølle-Ellerbek (południowa Skandynawia) i rzucewska, zwana też przymorską (Zatoka Gdańska, Zalew Wiślany, sąsiednie tereny Litwy).
Rozmiary ciała: długość do 300 cm, ciężar do 320 kg.

Morświn (Phocoena phocoena), ssak morski zaliczany do rodziny morświnów (Phocaenidae) z rzędu waleni (Cetacea), które dzielą się na wieloryby, delfiny i właśnie morświny. Zamieszkuje przybrzeżne wody północnego Oceanu Atlantyckiego, Oceanu Spokojnego, Morza Śródziemnego, Morza Północnego oraz Bałtyk. Osiąga długość ciała do 180 cm, ciężar ciała do 70 kg. Ciało wydłużone torpedowato, płetwa ogonowa pozioma, trójkątna płetwa grzbietowa. Ubarwienie ciała czarne, brzuch biały. Żyje pojedynczo lub w małych stadach, żywi się rybami. Ciąża trwa ok. 10 miesięcy — samica rodzi 1 młode. Morświn to jedyny przedstawiciel waleni w polskich wodach. Niegdyś licznie tępiony przez rybaków, obecnie objęty ochroną gatunkową.
Morświn wyglądem przypomina małą orkę (dorasta do dwóch metrów długości) i pływa z charakterystycznie wysuniętą ponad wodą płetwą. Od zachowania delfinów różni go tylko to, że nie wyskakuje ponad wodę.

Polska, Mi 3711
= Fi 3563
(28.04.1998)

Rybołówstwo

Datownik: Biache-Saint-Vaast (1.06.1990)

Biache-Saint-Vaast, Francja
(31.07.1995)

Mężczyzna Homo neanderthalensis łapiący rybę harpunem, a na drugim planie mamut.
W okolicy Biache-Saint-Vaast (dep. Pas-de-Calais, reg. Nord-Pas-de-Calais) odkryto w dolinie ślady kilkukrotnego pobytu neandertalczyków, datowane na ok. 196–159 tys. lat temu. Znaleziono tu m.in. dwa fragmenty czaszek ludzkich typu preneandertalskiego: młodej kobiety (o pojemności ok. 1200 cm3) i starszego mężczyzny, a także liczne kości zwierzęce, w tym należące do dużych ssaków: turów/bizonów i nosorożców oraz wytwory krzemienne wykonane w technice lewaluaskiej.

Łosoś (Salmo salar), to ryba z rodziny łososiowatych występująca w północnej części Oceanu Atlantyckiego i w rzekach do niego uchodzących, zarówno po stronie europejskiej, jak i amerykańskiej.
Jest rybą dwuśrodowiskową, przebywa i żeruje w morzu, na tarło wpływa jednak do rzek, nieraz do kilkuset kilometrów od ich ujścia, gdzie w szybkim nurcie, na piaszczysto-żwirowym dnie odbywa tarło. Samica składa ikrę (ok. 1000 sztuk na 1 kg masy ciała) do przygotowanego gniazda. Wylęg łososia żyje w rzekach przez pierwsze 2–3 lata, po czym spływa do mórz, gdzie dorasta i intensywnie żeruje, by po następnych 2–3 latach udać się na tarło do rzek. Łosoś dorasta do 75–150 cm długości i 5–30 kg wagi, choć trafiają się osobniki większe. Łosoś ceniony jest za wspaniałe mięso, jednak zbyt intensywne połowy i zanieczyszczenie wód spowodowały zmniejszenie się jego pogłowia (w Polsce łososia można spotkać sporadycznie wstępującego na tarło do rzek Pomorza Zachodniego, Wisły i Odry).

Polska, Mi 3710
= Fi 3562
(28.04.1998)

Zbieractwo

„Nie samym mięsem człowiek żyje” — można by powiedzieć zmieniając nieco znane przysłowie. Także orzechy laskowe oraz żołędzie, których szczątki są często znajdowane na miejscu ludzkich obozowisk, są bardzo pożywne.

Owoce leszczyny (Coryllus avellana) znane są ze swych walorów konsumpcyjnych, dzięki którym były zbierane przez ludzi od najdawniejszych czasów, aż do dziś. Zawierają m.in. 56% tłuszczu, 16% białka, 3,5% cukru i można otrzymywać z nich olej.

Żołędzie mogły być wykorzystywane do produkcji mąki, porównywalnej pod względem zawartości substancji odżywczych z mąką jęczmienną. Mąka taka była bardzo często, aż do czasów współczesnych, używana jako substytut mąki zbożowej lub jako jej uzupełnienie, do wypieku chleba. W następnych wiekach, kiedy zaczęto już chów świń, żołędzie były stosowane także jako karma dla świń.

Polska, Mi 2494 = Fi 2347
(17.03.1977)

Mi 3549 = Fi 3402
(31.07.1995)

Motyka z poroża i wykopywanie takim narzędziem jadalnych części podziemnych roślin.

Tzw. Republika Naddniestrzańska, 27 A i B
(5.03.1996)

Tzw. człowiek z Jawy (ok. 700 tys. lat temu), czyli Homo erectus erectus (dawniej Pithecanthropus erectus lub Pithecanthropus IV) podczas zbierania owoców.

Kuba, Mi 1282
(31.03.1967)

Rekonstrukcja wyglądu Homo erectus według obrazu Zdeňka Buriana (1905–1981)

© Przeglądanie i czytanie gorąco zalecane, a kopiowanie fragmentów dozwolone.
Najlepiej oglądać w rozdzielczości 1024×768 lub wyższej