Krzemieniarstwo, garncarstwo, metalurgia miedzi, obróbka drewna ...
Kamieniarstwo
Warszawa 1
(3.12.1983) Nr 83345 wg katalogu A. Myślickiego
|
Neolityczna siekiera krzemienna, paleolityczny harpun jednorzędowy oraz bursztynowa figurka (dł. 11,5 cm) przedstawiająca konia (tarpana?), znaleziona w Dobiegniewie, pow. Strzelce Krajeńskie. Zbiory: Muzeum Archeologiczne w Gdańsku (nr inw. MAG K: 1/97 — tylko kopia, oryginał zaginął!). Genezę podobnych figurek na terenie ziem polskich (znane są w sumie tylko cztery, poza znaleziskiem z Dobiegniewa wymienić można jeszcze tylko niedźwiedzia ze Słupska, dzika z Gdańska i nieukończoną figurkę z Połczyna-Zdroju) najczęściej przypisuje się mezolitycznej kulturze chojnicko-pieńkowskiej lub subneolitycznej (paraneolitycznej) ludności tzw. kultur leśnych, zamieszkujących głównie obszary północno-wschodniej części Europy. |
|
Pozyskanie nowego miejsca pod uprawę zbóż wymagało często wykarczowania kawałka starodrzewu. Stąd też tak popularne stają się wtedy kamienne i krzemienne narzędzia rąbiące, przede wszystkim siekiery (bez otworu) lub topory (z wywierconym otworem na stylisko), takie jak na tym znaczku z Wysp Alandzkich. Ciosły, czyli narzędzia o łukowatym ostrzu prostopadłym do otworu, służyły do innych celów, takich jak np. wykonywanie drewnianych naczyń, koryt, a także łodzi-dłubanek. Wszystkie te narzędzia kamienne były z reguły starannie obrabiane i wygładzane (głównie ostrza i powierzchnie boczne) na płytach szlifierskich, wykonywanych przede wszystkim z piaskowca kwarcytowego. Wyspy Alandzkie, Mi 89
(16.08.1994) |
|
|
Właśnie w taką kamienną lub krzemienną siekierę uzbrojony jest „jaskiniowiec”, przedstawiony na żartobliwym rysunku Jacovitti'ego, ilustrującym rozwój ludzkości, a więc można go łączyć właśnie z okresem neolitu.
San Marino, Mi 1305
(30.10.1984) |
|
Różne sposoby mocowania siekier kamiennych i krzemiennych oraz brązowej siekiery tulejkowatej z uszkiem w oprawach z surowców organicznych — drewna lub poroża.
Venda (RPA), Mi 262
(5.11.1993) |
|
Tego typu topory, o kształtach nawiązujących do pierwowzorów z miedzi, bardzo starannie wykonane, nie służyły do ścinania drzew — to tzw. topory bojowe. Ze względu na kształt, przypominający odwróconą do góry dnem łódź, zwane są też toporami łódkowatymi. Były typową bronią ludności kultury ceramiki sznurowej w całej Europie Środkowej w okresie późnego neolitu i wczesnego okresu epoki brązu. Zbiory: Narodowe Muzeum Historyczne Republiki Białorusi (Нацыянальны гістарычны музей Рэспублікі Беларусь), Mińsk. Białoruś, Mi 496 w bloku 33
(20.08.2003) |
|
|
Topór kamienny z przypadkowo odkrytego grobu ludności kultury ceramiki sznurowej (późny neolit).
Turkowice
(3.05.1961) Nr 61031 wg katalogu A. Myślickiego.
Projekt i wykonanie datownika: Władysław Piętak z Hrubieszowa, z inicjatywy Towarzystwa Regionalnego Hrubieszowskiego |
Krzemieniarstwo
|
Podstawowym surowcem do produkowania wielu narzędzi był krzemień. Dobrej jakości krzemień, niezbędny do wytwarzania dużych noży żniwnych lub siekier krzemiennych, trzeba było wydobywać metodą górniczą. Jedną z największych kopalń tego surowca w Europie była kopalnia w Krzemionkach Opatowskich koło Ostrowca Świętokrzyskiego. Obiekt ten odkrył w 1922 roku geolog Jan Samsonowicz, a badania archeologiczne rozpoczął tutaj Stefan Krukowski. Pole eksploatacyjne „Krzemionki” ma kształt zbliżony do paraboli o długości ok. 4150 m i szerokości od 20 do 200 m, z zachowanymi ok. 4 tysiącami śladów po szybach. W przypadku złoża w Krzemionkach neolityczni górnicy stosowali cztery różne zasady prowadzenia prac wydobywczych, dostosowane w optymalny sposób do właściwości górotworu i skał, w jakich prowadzone były prace.
Kopalnia krzemionkowska funkcjonowała w okresie neolitu i wczesnym okresie epoki brązu (III–pocz. II tys. BC), a główny okres jej eksploatacji związany był z działalnością ludności kultury pucharów lejkowatych i amfor kulistych. Wtedy to wykonywano tutaj gładzone siekiery, które rozchodziły się na obszarze Europy Środkowej o promieniu ok. 500 km, bardzo pożądane nie tylko ze względu na swoją funkcjonalność, ale i niezwykle efektowny wygląd wynikający z pasiastego zabarwienia krzemienia. Długo sądzono, że najgłębsze kopalnie (komorowe) są efektem pracy górników kultury amfor kulistych. Ostatnio pozyskane daty radiowęglowe (np. z kopalni 795) wskazują jednak, że kopalnie takie funkcjonowały wcześniej, tj. ok. 3500–2900 BC, a więc równie dobrze można je łączyć z kulturą pucharów lejkowatych. |
Kielce 1
(4.12.1970) Nr 70528 wg katalogu A. Myślickiego. Na ilustracji buła krzemienia pasiastego z kopalni w Krzemionkach 
Ruda Śląska 10 (Wirek)
(31.03.2007) Neolityczny górnik transportujący urobek niskim chodnikiem kopalni — według modelu górnika znajdującego się na trasie turystycznej w rejonie szybu nr 1 w Krzemionkach
|
|
Krzemień pasiasty wydobywany w Krzemionkach Opatowskich był bardzo cenionym surowcem, przede wszystkim do produkcji siekier. Wykonane tu narzędzia docierały do najdalszych zakątków dzisiejszych ziem polskich. Na datowniku siekiera ludności kultury amfor kulistych, prawdopodobnie z Horyszowa Ruskiego (gm. Miączyn, pow. Zamość).
Miączyn
(3.05.1961) Nr 61028 wg katalogu A. Myślickiego.
Projekt i wykonanie datownika: Władysław Piętak z Hrubieszowa, z inicjatywy Towarzystwa Regionalnego Hrubieszowskiego |
|
Chodniki w neolitycznej kopalni krzemienia ludności kultury michelsberskiej (ok. 4500 BC) w Spiennes (prow. Hainaut, Belgia), kilof z poroża i ciosak krzemienny (na pierwszym znaczku) oraz dwie siekiery krzemienne (na drugim). Kopalnię odkryto podczas budowy linii kolejowej w1867 roku. Ślady pracy neolitycznych górników występują na powierzchni blisko 60 hektarów. Składa się ona z wielu szybów o głębokości do 16 m i odchodzących od nich poziomych chodników. Na powierzchni znajdowały się pracownie specjalizujące się w produkcji wiórów lub przygotowywaniu narzędzi, np. kilofów z poroża. Znaleziono także część mieszkalną z ziemiankami o średnicy 2–3 m, w których znajdowały się resztki pożywienia (kości), fragmenty ceramiki i narzędzia kamienne, m.in. fragmenty żaren. |
Belgia, Mi 1505
(13.04.1968) |
Belgia, Mi 3939
(4.04.2009) |
|
W surowiec krzemienny dobrej jakości obfitowała szczególnie Skandynawia. Dzięki temu było możliwe wykonywanie takich wspaniałych sztyletów krzemiennych, jak ten późnoneolityczny egzemplarz znaleziony w Hindsgavl (gm. Middelfart, reg. Syddanmark), miejscowości leżącej na najdalej w kierunku północno-zachodnim wysuniętym koniuszku wyspy Fionii, nad niewielką cieśniną oddzielającą Fionię od wysepki Faenø. Zbiory: Nationalmuseet, Kopenhaga. 11 sierpnia 2009 r. Narodowy Bank Danii wprowadził do obiegu banknot 100-koronowy z wizerunkiem tego sztyletu. Dania, Mi 1021
(13.02.1992) |
|
Taka broń krzemienna wzorowana była na sztyletach z brązu, wytwarzanych m.in. w warsztatach kultury unietyckiej, ugrupowania początkującego epokę brązu w Europie Środkowej (również na ziemiach polskich), takich jak te trzy sztylety (XVIII–XVI w. BC) ze zbiorów Museé d'Archéologie w Lozannie, albo ...
Szwajcaria, Mi 1055
... jak sztylet z Ig (XVII w. BC), którego samą tylko głownię (dł. 20,6 cm, szer. 5,8 cm) znalazł w 1876 r. na skraju Lublańskiego bagna (Ljubljansko barje) kostosz Kranjskega deželnega muzeum (obecnie Narodni muzej Slovenije) Dragotin Dežman (vel Karel Deschmann).(30.05.1975) Zbiory: Narodni muzej Slovenije (nr inw. B 4793). Słowenia, Mi 750 w bl. 46
(27.11.2009) |
|
W okolicach Grand-Pressigny (dep. Indre-et-Loire, reg. Centre) w połowie XIX w. odkryto liczne pracownie obróbki krzemienia. Rozciągają się one w strefie o długości ponad 10 km. Jest to jeden z najbogatszych pod względem ilości stanowisk archeologicznych rejonów Francji, stąd w 1910 roku odbył się tu kongres Société Préhistorique Française. Stanowiska te pochodzą głównie z późnego neolitu (chalkolitu). Znaleziska z wielu pracowni wskazują na stosowanie tu wytwórczości seryjnej. Niektóre z warsztatów specjalizowały się np. w produkcji sztyletów lub noży z bocznymi wnękami. Krzemień z rejonu Grand-Pressigny jest surowcem najwyższej jakości. Cechuje go charakterystyczna barwa żółtego wosku. W celu uzyskania bardzo dużych wiórów przygotowywano bryły surowca techniką bliską lewaluaskiej. Po odbiciu zaledwie od jednego do czterech wiórów rdzenie były porzucane. Ich charakterystyczna forma, płaska i bardzo wydłużona, przyczyniła się do nazwania ich „osełkami masła”. Przedmioty wykonane z tego krzemienia znajduje się na odległych stanowiskach, nawet w Bretanii, w Chassey (dep. Saône et Loire), Belgii, aż po osady palafitowe w Robenhausen (Szwajcaria). Gromadzone przez dwa wieki zbiory archeologiczne przechowywane są w miejscowym Musée de préhistoire du Grand-Pressigny. |
Le Grand-Pressigny, Francja
(9.07.1954, 16.01.1980 i 10.09.1980) |
| Innym znakomitym surowcem do produkcji narzędzi, pod wieloma względami lepszym od krzemienia, jest obsydian. Jest to skała magmowa, złożona niemal wyłącznie ze szkliwa wulkanicznego o zmiennym składzie chemicznym, o barwie czarnej, szarej lub brunatnej, czasem zielonej, z licznymi inkluzjami. Jest to naturalne szkło, powstające w wyniku natychmiastowego stygnięcia magmy, prawdopodobnie pod wodą. Właściwości obsydianu — duża twardość, znaczna łupliwość i ostrość powstających krawędzi powodowały, że był to surowiec bardzo ceniony. Na terenie ziem polskich obsydian pojawił się wraz z pierwszymi ludami rolniczymi (kultura ceramiki wstęgowej rytej), przybyłymi z terenu dzisiejszej Słowacji. |
Indonezja, Mi 1980
(1.03.2000) |
Pau, Włochy
(28.11.2003 i 25.09.2004) |
W okolicach Pau (prow. Oristano, Sardynia) obsydian był powszechnie wydobywany i użytkowany przez cały okres neolitu (VI–II tys. BC), głównie przez ludność zamieszkującą na równinie na zachód od Monte Arci (w przybliżeniu jest to obszar o kształcie trójkąta, którego narożnikami są niewielkie miejscowości: Mogoro, Terralba i Cabras. Niektóre osady neolityczne na tym terenie osiągnęły znaczne rozmiary. Np. we wsi Puisteris koło Mogoro w wyniku badań archeologicznych zarejestrowano około 300 chat różnej wielkości i znaleziono znaczną ilość materiałów ceramicznych, kamiennych idoli, obsydianu i krzemieni. Chaty miały koliste kształty, a ich drewniane ściany oparte były na kamiennych ławach o wysokości 50 cm. Najważniejsze złoża obsydianu występują po wschodniej stronie Monte Arci, w Perdas Urias koło Pau oraz Sonnixeddu koło Masullas, a po stronie zachodniej w Roja Cannas i Tzipaneas w pobliżu Marrubiu. Początkowo obsydian był zbierany z powierzchni, wzdłuż brzegów rzek i potoków, gdzie dostawał się wskutek spłukiwania z góry. Obróbka obsydianu odbywała się nie na miejscu, ale na terenie osad. W późniejszym okresie konkrecje obsydianu były obrabiane wstępnie na miejscu, a dalsze etapy obróbki odbywały się już na terenie osad. Jednak dopiero w końcowej fazie neolitu doszło do systematycznego wydobywania i obróbki obsydianu w pobliżu miejsc wydobycia oraz specjalizacji w dystrybucji tego surowca. Obsydian ze względu na rzadkość występowania (tylko 4 wychodnie w zachodniej części basenu Morza Śródziemnego) przyciągał w kierunku Sardynii wiele ludów. Obsydian z Monte Arci spotykany jest na rozległych obszarach od północnych Włoch, przez Korsykę, do południowej Francji i Katalonii. |
Garncarstwo
|
Najszerzej rozprzestrzenioną zdobyczą cywilizacji neolitycznej była umiejętność wytwarzania różnych przedmiotów (głównie jednak naczyń) z wypalonej gliny — a więc z ceramiki. Wartość użytkowa ceramiki została doceniona również przez te grupy ludzkie, które nie przyjęły innych elementów gospodarki neolitycznej, przede wszystkim takich, które wymuszały zbyt daleko idące zmiany w sposobach zdobywania pożywienia, a co za tym idzie i strukturze społecznej, jak np. chów zwierząt i uprawa ziemi (zresztą trzeba pamiętać, że neolityczny model rolnictwa nie sprawdzał się na wszystkich obszarach, choćby ze względu na panujący tam klimat, lokalne warunki glebowe, jak i inne przyczyny naturalne). Garncarstwo — to najbardziej charakterystyczna dziedzina wytwórczości dla wszystkich społeczeństw młodszej epoki kamienia. Od neolitu fragmenty rozbitych naczyń stają się najbardziej licznym, masowym materiałem występującym na wszystkich stanowiskach archeologicznych (stąd też potocznie często utożsamia się znaleziska z neolitu z występowaniem szczątków naczyń glinianych). Te pierwsze naczynia nie były jednak toczone na kole garncarskim, tak jak to widać na załączonych znaczkach, ale były w całości ręcznie wyklejane z wąskich pasków lub wałeczków gliny (a raczej trzeba by powiedzieć: masy ceramicznej) i ręcznie wygładzane, a także zdobione. |
Belgia, Mi 1858
(8.05.1976) 
Ukraina, Mi 128
(12.11.1994) |
Bośnia i Hercegowina
(Chorwacka Poczta Mostar), Mi 287 (12.05.2010) |
Ceramika to nie tylko naczynia. Z tego surowca wykonywano także np. plastykę figuralną oraz niektóre drobne przedmioty wykorzystywane w gospodarstwie domowym. Jednym z nich jest znaleziona w 2008 r. w jaskini Ravlića, w warstwie datowanej na klasyczną fazę kultury Hvar-Lisičić (3500–2500 BC), pintadera — jedyne tego typu znalezisko z późnego neolitu ze wschodniego wybrzeża Morza Adriatyckiego. Pintadera ma kształt przekłutego wzdłuż osi walca (wys. 51 mm, śred. 29 mm), którego cała powierzchnia boczna pokryta jest wypukłym ornamentem spiralnym. Jej funkcja nie jest jasna, być może pintadera służyła jako wałek malarski do zdobienia tkanin farbą. |
| Jaskinia Ravlića w Peć Mlini, u źródeł rzeki Tihaljina koło Drinovci (gm. Grude, kanton Zachodnia Hercegowina, Federacja Bośni i Hercegowiny), to jedno z najważniejszych stanowisk pradziejowych w Bośni i Hercegowinie. Prace wykopaliskowe prowadzone tu były w latach 1977–1979 i ponownie 2008–2009. Jaskinia była zamieszkała bez przerwy od neolitu do środkowej epoki brązu (ok. 5700–1500 BC). Podczas badań pozyskano liczne materiały źródłowe: ceramikę, narzędzia krzemienne i kamienne (np. żarna, palety do rozcierania farb), kości zwierzęce, a także paleniska z grubą warstwą spalenizny. | |
Metalurgia miedzi
|
|
Pierwszym metalem, którego obróbkę poznali i zaczęli w miarę szeroko stosować ludzie, była miedź. Występuje ona w postaci tzw. miedzi rodzimej (na znaczkach samorodki miedzi z Rudabánya na Węgrzech i z Altîn Tepe w Rumunii), a więc nie trzeba jej wytapiać z rud. Poza tym miedź jest kowalna na zimno, co w znaczący sposób upraszcza jej obróbkę. Z miedzi wytwarzano najczęściej ozdoby, rzadziej narzędzia, takie jak siekiery i sztylety. Rumunia, Mi 4203
(28.10.1985) Węgry, Mi 2525 A i B
(1.09.1969) |
|
||
|
Innym minerałem, z którego pozyskiwano miedź był kupryt — na znaczku kupryt z Rudabánya (pow. Kazincbarcika, kom. Borsod-Abaúj-Zemplén). Kupryt (tlenek miedzi Cu2O) to najbogatsza ruda miedzi (ponad 88% Cu). Przez stulecia był jednym z głównych źródeł tego metalu. Ze względu na wyróżniającą barwę bywa nazywany czerwoną rudą miedzi. Dobrze wykształcone kryształy kuprytu odznaczają się głęboką czerwoną barwą i diamentowym połyskiem. Kupryt można znaleźć w wielu miejscach na świecie, a w złożu zwykle współwystępuje z brunatnoróżową miedzią rodzimą. |
Węgry, Mi 2527 A i B
(1.09.1969) |
|
|
Kolejnym źródłem miedzi mógł być malachit (tu na znaczku NRD malachit z limonitem z miejscowości Ullersreuth, Vogtland). Malachit (łac. molochites = kamień koloru ślazu, brunatnoczerwony), kruchy minerał (zasadowy węglan miedzi) o barwie szmaragdowej ze szklistym połyskiem, stosowany do zdobienia i dekoracji już od czasów najdawniejszych. Zapewne był pierwszą rudą miedzi (do 57,4% czystej miedzi), z której udało się człowiekowi wytopić metal. Złoża malachitu, tak jak i innych rud tlenkowych, występują stosunkowo płytko, a poza tym odznaczają się jaskrawą barwą, więc są łatwe do znalezienia. Najstarsze znaleziska wyrobów miedzianych — paciorki z wysokoprocentowych rud miedzi obrabianych metodą kucia na zimno — znane są ze stanowisk neolitu preceramicznego w górach Zagros i z Anatolii, datowanych na 2. poł. VIII tys. p.n.e. Następnie przekuwano je na gorąco, podgrzewając do temperatury 700–800 °C. Jednak duże przedmioty, jak topory, można było produkować tylko metodą odlewania (miedź topi się w temperaturze 1083 °C). NRD, Mi 1739
(22.02.1972) ZSRR, Mi 2851
(26.12.1963) |
|
Po wyczerpaniu się łatwiej dostępnych źródeł miedzi rozpoczęto poszukiwanie jej pod ziemią. Już w neolicie potrafiono w tym celu drążyć podziemne chodniki, jak czyni to pokazany na tym datowniku górnik wyposażony w młot i dłuto w kopalni w Riosa (Asturia). Złoża miedzi w rejonie Valle de Riosa były użytkowane od późnego neolitu do epoki brązu (ok. 2500–1500 BC).
Riosa, Hiszpania
(4.12.2001) |
|
|
Wytop miedzi odbywał się w bardzo prostych warunkach, na otwartym palenisku. Aby wzmóc ogień i podwyższyć jego temperaturę do paleniska wdmuchiwano dodatkowo powietrze. Archeologicznymi śladami po tego typu działalności są gliniane dysze, niekiedy nawet nadpalone lub stopione na skutek kontaktu z wysoką temperaturą, i tygielki z gliny, podobnie nadpalone lub nawet jeszcze ze śladami miedzi.
Cypr, Mi 819
(1.03.1994) |
|
Na pierwszym planie człowiek (Homo sapiens sapiens) odziany w ubranie ze skór, trzymający w ręku siekierkę miedzianą (lub brązową) przymocowaną do drewnianego styliska. Takie płaskie w przekroju poprzecznym siekiery miedziane o lekko rozszerzonym ostrzu, zwane w Europie Środkowej siekierami typu Bygholm (od nazwy duńskiej miejscowości położonej koło Horsens, w której w 1924 roku znaleziono podczas kopania żwiru skarb złożony z czterech takich narzędzi, a ponadto głownię sztyletu i trzy naramienniki ze spiralnie zwiniętego drutu miedzianego), występowały w neolicie także na ziemiach polskich, głównie wśród ludności kultury pucharów lejkowatych. Kambodża, Mi 2262 w bloku 291
(25.10.2001) U dołu powiększenie środkowego fragmentu tego bloku
|
|
|
Rekonstrukcja wyglądu tzw. Ötziego (3300 BC), mumii lodowej człowieka znalezionego w lodowcu Similaun na przełęczy Hauslabjoch (ok. 3200 m n.p.m.) koło Tisenjoch w Alpach Tyrolskich oraz odkryta przy nim siekiera miedziana wraz ze styliskiem. Zbiory: Museo Archeologico Dell' Alto Adige, Bolzano. |
|
Włochy, Mi 2785
(19.09.2001) 
Bolzano Centro, Włochy
(19.09.2001) |
Tego przypadkowego odkrycia dokonało 19 września 1991 roku małżeństwo Erika i Helmut Simon. Zauważyli oni ciało mężczyzny, wystające górną częścią tułowia z lodu i leżące brzuchem na kamieniu. Podczas akcji ratowniczej (początkowo nikt nie zdawał sobie sprawy z liczonego w tysiącach lat wieku znaleziska!), przeprowadzonej dopiero cztery dni później, obok zwłok znaleziono:
Ponieważ odkrycia dokonano w pobliżu granicy włosko-austriackiej długo spierano się o dokładną jego lokalizację. Ostatecznie ustalono, że znalezisko miało miejsce po włoskiej stronie granicy, stąd też po sześcioletnim pobycie w Innsbrucku Ötzi powrócił do Włoch, gdzie jest przechowywany w specjalnie wybudowanym (nakładem ponad 10 mln dolarów) muzeum paleontologicznym w Bolzano, w stałej temperaturze -6 °C i wilgotności zbliżonej do 100%. |
|
Bolzano Centro i Bolzano CPO
(19.09.2001) |
Obróbka drewna
|
Fragmenty dwukołowego drewnianego wozu — koło i oś — znalezione przez Janeza Dirjeca, z zespołu Inštituta za arheologijo Znanstvenoraziskovalnega centra Slovenske akademije znanosti in umetnosti w marcu 2002 roku, w czasie badań wykopaliskowych prowadzonych na terenie osady palafitowej Stare gmajne koło Verd (gm. Vrhnika), znajdującej się w płd.-zach. części Lublańskiego bagna (Ljubljansko barje). Bagno to w pierwszej połowie holocenu było jeszcze jeziorem, nad którego brzegami w okresie neolitu wznoszono osady palafitowe. Odkryte koło o średnicy 72 cm (zachowane w około 2/3) wykonane jest z drewna jesionu i składa się z trzech płyt grubości 5 cm, połączonych listwami z dębiny. W jego centrum znajduje się kwadratowy otwór na osadzenie obrotowej osi. Kompletnie zachowana oś, wykonana z drewna dębu, posiada długość 1,24 m. Koła były pierwotnie nieruchomo osadzone na osi za pomocą klinów, wbijanych w czworokątne w przekroju (6×5,5 cm) końce osi. Datowanie radiowęglowe koła i osi, wykonane w Wiedniu, wskazuje, że liczą one sobie około 5200 lat (3400–3200 BC), a więc byłby to jeden z najwcześniejszych dowodów znajomości wozu. Prawdopodobnie jest to też najstarsze znalezisko szczątków wozu na świecie. |
Słowenia, Mi 699 w bloku 40
(27.11.2008) |
Wykorzystanie innych surowców
Cypr, Mi 943
(30.03.2000) |
Powszechnie praktykowaną dziedziną wytwórczości w neolicie był także wyrób ozdób — z wszystkich dostępnych surowców: muszli, kości, rogu i poroża, ceramiki, bursztynu i miedzi. Na tym znaczku — naszyjnik (6500–6100 BC) z neolitycznej osady w Hoirokoitia (Χοιροκοιτία, także Choirokoitia lub Khirokitia) na południu Cypru (dystrykt Larnaka / Λάρνακα). Hoirokoitia to osada z okresu neolitu preceramicznego, zamieszkała od VII do IV tys. BC, jedno z najważniejszych stanowisk prahistorycznych we wschodniej części Morza Śródziemnego, w 1998 roku wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Odkrył je P. Dikaios, który przeprowadził tu badania wykopaliskowe trwające 6 sezonów w latach 1934–1946. Badania archeologiczne przerwała interwencja wojsk tureckich w 1974 r., a ponownie podjęła je w 1977 r. ekspedycja francuska. |
Różne ozdoby (fot. Jurie Foca i Valery Hembaruc) znalezione podczas archeologicznych badań wykopaliskowych przeprowadzonych w 1991 roku na cmentarzysku w Giurgiuleşti (rej. Cahul), datowanym na ok. 4500–4300 BC:
|
Znaczki wydano z okazji wystawy „The Lost World of Old Europe: the Danube Valley, 5000–3500 BC”, jaka miała miejsce w Institute for the Study of the Ancient World at New York University (ISAW), w dniach od 10 listopada 2009 do 25 kwietnia 2010 r.
Mołdawia, Mi 691–692
(23.02.2010) |
|
Zbiory: Muzeul Naţional de Arheologie şi Istorie a Moldovei, Kiszyniów (nr inw. odpowiednio: FB-27571-9, FB-27571-62, FB-27571-63 i FB-27571-4). Cmentarzysko w Giurgiuleşti jest jednym z ok. 40 tego typu stanowisk znajdujących się nad dolnym Dunajem, będących pozostałościami osadnictwa pochodzącej ze stepów nadczarnomorskich koczowniczej ludności określanej mianem kultury Suvorovo-Novodanilovka. |
|
© Przeglądanie i czytanie gorąco zalecane, a kopiowanie fragmentów dozwolone.
Najlepiej oglądać w rozdzielczości 1024×768 lub wyższej
Najlepiej oglądać w rozdzielczości 1024×768 lub wyższej
