Malarstwo jaskiniowe — Lascaux

Jaskinia Lascaux koło Montignac, w dolinie Vézère (dep. Dordogne, reg. Akwitania), została odkryta przypadkowo 8 września 1940 roku przez czterech chłopców podczas wycieczki. Jest niezbyt głęboka, bowiem najdłuższe korytarze nie przekraczają 100 m długości. Od samego niemal wejścia otaczają widza wielkie (5 m) i drobne malowidła o żywych barwach: żelaziste czerwienie i ugry, prawie fioletowe czernie i brązy oraz biel i żółć, a wszystko to na złotawym tle wapiennych ścian. Największe postacie wydają się górować nad całym tłumem mniejszych motywów, umieszczonych poniżej, czasami częściowo zakrytych. Cały ten zespół malowideł nie powstał oczywiście w jednorazowym akcie twórczym. Zapewne narastał i przeobrażał się służąc wielu kolejnym pokoleniom. Obecność jednak dzieł wcześniejszych z pewnością musiała jakoś oddziaływać na kompozycje powstałe później.

Malowidła z Lascaux zostały wykonane przez ludność wczesnej kultury magdaleńskiej i zaliczone do stylu III rozwoju sztuki naskalnej (17,0–16,5 tys. lat temu). Są one bardzo realistyczne. Centralne miejsce w nich zajmują koń i bizon, następnie renifery, koziorożce i kozice, a trzecioplanowe wizerunki drapieżników: niedźwiedzia jaskiniowego i lwa jaskiniowego.

W 1983 roku otwarto dla zwiedzających Lascaux II, kopię jaskini Lascaux, odtwarzając wiernie dwie najważniejsze galerie: Salę Byków i Galerię Osiową („Diverticule axial”), w których znajduje się 90% wszystkich przedstawień. Wszystkie malowidła odtworzono za pomocą technik stosowanych w paleolicie.

Fantastyczne zwierzę (nazywane „licorne” — jednorożec) o długich, prostych rogach i plamistym ciele (długość oryginału 1,65 m) — pierwsze od wejścia do jaskini Lascaux malowidło naskalne z lewej (północnej) ściany „Sali Byków”. Marseille, Francja (14.06.1991) Wyspy Świętego Tomasza i Książęca, Mi 3563 (19.05.2008) Uwaga: rysunek na datowniku ma w stosunku do oryginału znacznie zmienione proporcje, co widać np. w porównaniu ze znaczkiem poniżej

Trzy jelenie — fragment (nazywany grupą biegnących jeleni) malowidła naskalnego z „Sali Byków” w jaskini Lascaux. Montignac, Francja (23.12.1972)

Mali, Mi 1264 (24.08.1994)		Wyspy Świętego Tomasza i Książęca, Mi 3565 (19.05.2008)
		Komory, Mi 2307 (1.07.2009)
Stado koni i, częściowo tylko widoczny, pierwszy z czterech dużych byków — fragment malowideł w „Sali Byków” w jaskini Lascaux. „Sala Byków”, zwana też „Rotundą”, to pierwsza komora tej jaskini, długości ok. 30 m, szerokości 10 m i wysokości do 5 m. Występują tu przedstawienia głównie kilku rodzajów zwierząt: koni, byków i jeleni. Największe z nich (byki) dochodzą do 5 m długości i 2 m wysokości.

Głowa byka — fragment malowideł naskalnych z tzw. „Sali Byków” w jaskini Lascaux. Francja, Mi U 209 (z dodrukiem – tzw. PAP) Linie przed pyskiem byka, wyglądające jak łuk z cięciwą, to grzbiet innego byka, widocznego tu tylko w tym fragmencie	Étaples, Francja (2.05.1999)
	Périgueux, Francja (2.01.1990)
Montignac, Francja (21.07.1992)	Francja (27.04.2009)
	Paryż-Capucines, Francja (24.05.1994)

Jeleń z fantazyjnym porożem — fragment malowidła (dł. oryginału 140 cm) z prawej ściany tzw. „Galerii osiowej” („Diverticule axial”), wąskiego korytarza, do którego wchodzi się z lewej strony tzw. rotundy (Sali byków) w jaskini Lascaux. Charakterystyczne dla tej części jaskini są malowidła wielkich krów (w kolorze czerwonym) i jeleni, a w dalszej partii — grup bowidów i małych koni (por. niżej). Montignac, Francja (13.04.1968)

Mortain, Francja (15.10.1977) Mali, Mi 1265 A i B (24.08.1994) Czerwony tur między dwoma dzikimi końmi, symbol geometryczny i lecące strzały (?) — fragmenty malowideł ze stropu „Galerii osiowej” Francja, Mi 1619 (13.04.1968)

Koń i geometryczny symbol — fragment malowidła z prawej ściany „Galerii osiowej”, wąskiego wylotu z tzw. rotundy w jaskini Lascaux (ten sam koń pokazany jest też w centrum znaczka Mali Mi 1265 i w lewym dolnym rogu znaczka Francja Mi 1619 — por. wyżej). Czad, Scott #808i (10.09.1999) Uwaga: w katalogu Michel brak zarówno tego znaczka, jak i bloku!

Koń — fragment malowidła z prawej ściany „Galerii osiowej”. Wyspy Świętego Tomasza i Książęca, Mi 3564 (19.05.2008)

Koń — fragment malowidła z prawej ściany „Galerii osiowej”. Terrasson-Lavilledieu, Francja (18.05.2007)

Kuba, Mi 1286 (31.03.1967)

Powstawanie malowideł w jaskini Lascaux — fragment obrazu Zdeňka Buriana (1905–1981) przedstawiającego człowieka (Crô-Magnon) rysującego tzw. spadającą krowę (wielkość oryginału 1,70 m) i trzy konie, znajdujące się na prawej ścianie „Galerii osiowej”, czyli wąskiego wylotu z komory nazywanej rotundą, w jaskini Lascaux. U dołu znaczka kubańskiego pokazana jest też czaszka Homo sapiens sapiens, tzw. człowieka z Crô-Magnon (sprzed ok. 30 tys. lat), ze schroniska skalnego Crô-Magnon w Les Eyzies-de-Tayac (dep. Dordogne, reg. Akwitania), gdzie w 1868 roku znaleziono szczątki pięciu szkieletów ludzkich. Jeden z nich, tzw. starzec z Crô-Magnon, był podstawą do identyfikacji typu człowieka kromaniońskiego. Czechy (2006 r.)

„Spadająca krowa” i trzy dzikie konie — fragment tego samego malowidła z jaskini Lascaux, co na poprzednim znaczku. San Marino, Mi 1679 (20.09.1996) San Marino (30.09.1996)

		Monako, Mi 988 + FDC (15.12.1970)
Kolejne przedstawienie tzw. spadającej krowy (a właściwie tylko jej dolno-tylnej części) i trzy dzikie konie — następny fragment malowidła z prawej ściany „Galerii osiowej” w jaskini Lascaux. Całą tę dużą scenę (długość krowy wynosi 170 cm) złożoną z krowy/bawołu i kilku koni wykonał prawdopodobnie jeden człowiek.

Fragmenty trzech malowideł z jaskiń Francji i Hiszpanii, m.in. „spadająca krowa” i trzy dzikie konie — fragment malowidła z prawej ściany tzw. „Galerii osiowej” w jaskini Las caux. Elmshorn 1, Niemcy (4.06.1998)

Jeszcze raz wizerunek tzw. spadającej krowy znalazł się w górnej części bloku Gwinei. Uwaga na błędy! Malowidło pokazane jest w lustrzanym odbiciu, a w opisie popełniona został literówka — jaskinię nazwano tutaj „grotte de ascaux” Gwinea, Mi 4616 w bl. 1122 (30.08.2007)

Trzy (nr 2–4) z czterech głów jeleni, nazywanych najczęściej „płynącymi jeleniami”, gdyż malarz przedstawił w układzie fryzowym same tylko głowy jeleni, jakby uniesione w górę podczas przepływania przez wodę — fragment malowideł naskalnych z tzw. nawy w jaskini Lascaux. Kompozycja ta znajduje się po prawej stronie na samym początku „nawy”, do której wchodzi się z „Sali byków” przez „pasaż”i „absydę”. Montignac, Francja (11.08.1962 i 13.04.1968) Oba wirniki różnią się między sobą obecnością lub brakiem numeru departamentu w datowniku

Naprzeciw „płynących jeleni” znajduje się panel z wizerunkiem namalowanej czarną farbą wielkiej krowy w otoczeniu koni. W dalszej części „nawy” umieszczono pełne ekspresji, również czarno malowane, wyobrażenia bowidów, m.in. tych dwóch bizonów pokazanych na znaczku z prawej. Wyspy Świętego Tomasza i Książęca, Mi 3562 (19.05.2008)

W lewym dolnym rogu znaczka Lichtensteinu (również na drugim polu górnego marginesu arkusza tych znaczków) znajduje się stylizowany galopujący koń (dł. oryginału ok. 175 cm), według kopii rysunku z jaskini Lascaux, wykonanej przez Henri Breuila — występujący tutaj jako logo Europejskiej Kampanii na rzecz Epoki Brązu. Ten sam motyw pokazany jest też na drugiej (wewnętrznej) stronie okładki zeszyciku ze znaczkami Szwecji przedstawiającymi zabytki z epoki brązu: tulejkowaty przedmiot z wyobrażeniem ludzkiej głowy z Glasbacka w Halland i figurkę kobiecą ze Skanii, złoty naszyjnik z Ålleberg w Västergötland, złoty brakteat-medalion z Ravlunda w Skanii oraz bęben (?) z Balkåkra w Skanii. Natomiast na pierwszej stronie okładki MH znajduje się ryt naskalny z Kalleby w w Bohuslänie, przedstawiający dwóch mężczyzn w rogatych hełmach dmących w lury, a na stronie drugiej ryt wyobrażający Odyna na sześcionogim rumaku.

Szwecja, Mi 1906–1909 w MH 208 (27.10.1995)

Lichtenstein, Mi 1128 (4.03.1996)